Kapsayıcı Ergen Anne Babası Olmak İçin Nasıl Bir Tutum Sergilenmelidir?

Anahtar Kelimeler: Sosyal duygusal öğrenme, bilinçli farkındalık, duygusal farkındalık, duygusal destek mekanizmaları

Ergenlik bireyin hızlı büyüme, gelişme ve dış dünyaya uyum sağlayarak kendisinin kim olduğunu bulmaya çalıştığı, kararlar vermeyi öğrendiği, çevresindeki insanlarla daha derin bağlar kurduğu, duygularını ve davranışlarını yönetmeye başladığı bir dönemdir. Ergenin kendi otoritesini ve seçimlerini deneyimleyebileceği ve kararlarının sorumluluklarını alabileceği bu dönem onun yaşamının en önemli basamağıdır.

Ergenlik dönemi anne babanın kendi rollerini ve çocuklarıyla olan ilişkileri yeniden geçirmeleri ile farkındalık yaratan bir sorgulamanın eşiğidir. Ergenlik dönemini en sağlıklı yaşayan ailelerin özelliklerine dair yapılan araştırmada; ergenlik sürecini sağlıklı geçiren ailelerin ortak sorumluluklar paylaştığı, birbirlerinden rahatlıkla yardım isteyebildikleri, beraber zaman geçirmeye önem verdikleri, iletişime açık oldukları, birbirlerini onurlandırdıkları, saygılı olup yaşama karşı daha olumlu bakış açısına sahip oldukları ve tutarlı oldukları bulunmuştur. Aynı zamanda ergenliğe sağlıklı geçiş yapan ailelerde ebeveynlerin çocuklarının nerede ve kimlerle olduklarını ve hangi etkinliklere dâhil olduğuna dair farkındalık sahibi oldukları saptanmıştır. Bu kırılgan dönemde ergenler yakın ilişki kurabildikleri ve güven duydukları, onları dengede hissettirecek olan ailelerine ve yetişkinlere ihtiyaç duyarlar. Aileyle kurulan sıcak ve güvenli ilişki kendini ve dünyayı tanımak ve keşfetmek için ergene alan açar. Ailenin karar verme aşamalarında ergenin de sürece dâhil edilmesi, onun duygularına, düşüncelerine ve algısına saygı duyulması, arkadaşlık ilişkilerinde ve bireysel yaşam alanlarında ona seçim hakkı tanınması ve sağlıklı sınırlar konulması ergenin gelişimine katkı sağlar.

Irmak Okulları’nda ergenlik sürecine ile ilgili farkındalık yaratmak ve ergenlerle doğru iletişim kurarak kapsayıcı bir bağ kurabilmek için rehberlik veli seminerleri düzenlenir. Her ay veliler için güncel bilgileri ve araştırmaları içeren rehberlik veli bülteni hazırlanarak paylaşılır. Öğrenciler ile ilgili yapılan gözlemlerin, bireysel görüşmelerin ve çalışmaların notları veliler ile bireysel görüşmeler yapılarak aktarılır. 

Sonuç olarak yapılan araştırmalarda anne-baba ergene karşı destekleyici tutumlar sergilerken bir yandan da beklentilerinde, sınırlarında ve kurallarında ne kadar netse o ergenlerin daha az kaygı duydukları ve riskli davranışlarda daha az bulundukları saptanmıştır. Ergenlere seçim yapabilmeleri için güvenli alan yaratmak, onlara bulundukları yaş döngüsünü keşfetmelerine yönelik izin verirken bir yandan da yanlışlarından öğrenmeleri için tolerans tanımak, onun kendini ait hissedeceği sosyal etkinlik alanlarına yönlendirerek bir grubun içine dâhil olmasını sağlamak onun sosyal becerilerini güçlendirecektir.

Kaynak:

Bowlby, J (1969). Attachment and Loss Volume I: Attachment. New York: Basic Books.

Parman, Talat (2021). Ergenliğin Yüzleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.